Blog > Komentarze do wpisu
Świat odwrócony

Wyd. MUZA SA , seria Spectrum , tyt org.  Messieurs les enfantes,tł. K.Bieńkowska, Warszawa 2009 

 

 Nie czytałam pierwszej powieści D. Pennaca , ale pewnie po nią sięgnę. Podoba mi się styl pisania ,a pomysł jaki zaprezentował i zrealizował w swej książce – przedni.
Gdy jesteśmy dziećmi, nie możemy się doczekać dorosłości. Uważamy, że to ten lepszy czas naszego życia. Dziecię myśli – nie będę się niczym martwił , ale robił to, co zechcę. Nikt nie każe chodzić do szkoły , odrabiać zadań , sprawdzać, co się robi. Żadnych zakazów i nakazów, żadnych kar. Jak to wspaniale być dużym ! A dorośli nie jeden raz z rozrzewnieniem wspominają tamte lata, czas dzieciństwa. Z nim wiążą się piękne wspomnienia, poczucie beztroski, bezpieczeństwa , opieki i miłości. Tej największej, najpiękniejszej – bezwarunkowej rodziców do dzieci. Nostalgicznie pragniemy czasem cofnąć czas . Niestety.
Jednak literacka fikcja pozwala na taki eksperyment .Pennac przedstawił swoje wyobrażenie w powieści.
W szkole trwa lekcja języka francuskiego .Prowadzi ją stary profesor Crastaing, postrach uczniów .Boją się go , nienawidzą , a w marzeniach widzą , jak opuszcza na zawsze szkołę. Mają wrażenie ,że nauczyciel jest wieczny .Ich ojcowie go pamiętają i bardzo niechętnie przychodzą na rozmowę z „szanownym tatusiem” .Mimo dorosłości, bycia głową rodziny, pod ostrym spojrzeniem profesora mają wrażenie jakby znów mieli 12 lat i wiele grzeszków na sumieniu. Crastaing akurat grzmi w klasie na temat wartości prac uczniów , twierdząc, iż „Wyobraźnia to nie kłamstwo”. Dwu przyjaciół , Igor i Joseph , zwraca na siebie uwagę nauczyciela sprzeczką, przeradzającą się w szarpaninę .Kartka –powód sporu- ląduje u profesora, a nie jest to rysunek , jaki chcieliby mu pokazać. Przedstawia bowiem tłum uczniów wyganiających nauczyciela ze szkoły z napisem „ Crastaing ty głąbie klasa cię dorwie!” Co na to profesor? „ Są takie cisze , których nie da się opisać, a Crastaing doskonale potrafi dozować ten materiał wybuchowy. Wreszcie pokręcił krytycznie głową. – Jest tu ruch, to nie ulega wątpliwości … Pokazał rysunek całej klasie , biorąc wszystkich uczniów na świadków .Ale świadkowie spuścili wzrok.(…)-Chociaż inspiracja , powiedziałbym , trąci nieco myszką ” Zupełnie zaskoczył ich Nourdine , biorąc na siebie autorstwo rysunku , jak potem wyjaśnił” Integruję się”. Chłopcy oczekują kary . Dostają dodatkowe zadanie „Budzicie się pewnego ranka i odrywacie ,ze w ciągu nocy zostaliście zamienieni w dorosłych .zupełnie oszołomieni pędzicie do pokoju rodziców. A oni zmienili się w dzieci .Opowiedzcie, co było dalej.” Niemal słychać ich jęki – znów o rodzinie! Za złe mieli nauczycielowi, iż wszystkie prace domowe w jakiś sposób tyczyły tego tematu.
Trzej uczniowie w niewesołym nastroju wędrują do domu . Czytelnik poznaje ich problemy, sytuację rodziną, którą narrator odsłania przed nim. Chłopcy w tym wieku raczej się sobie nie zwierzają, wolą uchodzić za twardych, nawet nieczułych, nie przejmujących się zbytnio niczym. Gdy są poza grupą rówieśników, maski opadają.
Joseph ma kochających rodziców, interesujących się jego losem , wydają się nawet nadopiekuńczy ,a on chciałby więcej swobody. Nourdine nie ma kolegów ,jest samotny. Jego inność , półarabskie pochodzenie utrudniają życie. W domu też niewesoło, odkąd ojciec , Ismael, sprzedał taksówkę , by oddać się swej pasji. Teraz całymi dniami maluje, jest szczęśliwy, ale nie przynosi to pieniędzy na życie. Rachida , siostra, ma pracę i tylko dzięki temu mają gdzie mieszkać i co jeść. Nourdine tęskni za przyjaciółmi , za akceptacją. Chce poczuć przynależność do społeczności, w której żyje. W najtrudniejszym położeniu jest Igor . Nie ma ojca , który zmarł po nieudanej operacji. Tatiana , matka chłopca, popada w depresję. Szuka mężczyzny, nie potrafi żyć samotnie, ale każdego porównuje do ukochanego męża, toteż szybko ich porzuca. Bierze pigułki antydepresyjne , pozwalające jej normalnie funkcjonować . To Igor wieczorem liczy , czy nie wzięła za dużo . To on robi zakupy, przygotowuje posiłek . Opiekuje się matką . Pełni ,nie uświadamianą , rolę głowy domu. A gdy mu źle , na cmentarzu rozmawia z ojcem.
Życie chłopców dzieli się na takie połowy – szkoła i dom. Buntują się przeciw dodatkowej pracy, ale profesora trudno lekceważyć. Po kilku ostrzejszych telefonicznych dyskusjach ,piszą zadanie.
Intrygująca sceneria zarysowana.
Następnego dnia doznają szoku. Są dorośli! Maja gabaryty dojrzałych mężczyzn. Niestety w ciele potężnego faceta tkwi umysł 12-ltka.A to nie rokuje dobrze. Coraz bardziej przerażeni odkrywają , iż ich rodzice maja po 5-6 lat. Stali się absorbującymi dziećmi. Wymagają uwagi, opieki, wykonania najprostszych czynności „ –To co, dziś się nie ubieramy? Dziecięcy głosik .Dziewczęcy. Joseph odwraca się i – hop!- znów jest w temacie. Z samego środka rodzicielskiego łoża, wyłaniając się z kłębów pościeli, spogląda na niego mała Muśka.” Rodzice- dzieci są beztroscy, szczęśliwi . Z ogromną rozkoszą wysmarowują się marmoladą, opowiadają, co robili w przedszkolu. No i zadają mnóstwo typowych i strasznie męczących pytań, zaczynających się od „DALCZEGO?” . To dzieci –dorośli czują się całkowicie bezradni, zagubieni , nie mają pojęcia , co robić. Emocjonalnie i umysłowo nadal mają niecałe 13 lat , wiec nie wiedzą , jak zająć się dziećmi. Narastające problemy ich przerastają. Dla nich świat stanął na głowie ! Ich jedyne pragnienie to powrót do stanu poprzedniego. Znów być dziećmi. W pewnym momencie poczuli się oszukani, okradzeni z wielu lat życia. Nie potrafią znaleźć wyjścia z sytuacji .Pomóc może tylko profesor. Jednak nigdzie go nie ma. Przeżywają wiele interesujących , nerwowych czy frustrujących sytuacji. Ogromnie intetesuje ich świadomość ich rodziców- dzieci. Skoro oni zachowli pamieć nastolatków, czy ich rodzice wiedzą,że wrócili w świat dzieciństwa z umysłem dorosłych i perfidnie to  wykorzystują? Chcieliby poznać prawdę, ale czy zostanie im zdradzona?  Poszukując Crastainga , dowiedzą się też wiele o nim. I choć bycie dorosłym nie było ich pragnieniem , zdarzyło się w konkretnym celu. Wszystkie działania chłopców wynikają z chęci powrotu do wieku nastoletniego, ale wyglądają dorośle i przez innych tak są traktowani. Zachowują się też inaczej, np. Nourdine wczuł się bardzo w rolę rodzica. Co zobaczą w dorosłym świecie? Problemy i koniecznosćich rozwiązania , odpowiedzialność za innych. Kto jest reżyserem tej gry? Czytając , od pewnego momentu wiedziałam kto, nie wiedziałam – dlaczego?
Czy chciałabym znów byc dzieckiem? Pewne plusy są, ale dorosłośc też je ma. Niestety nie można mieć wszytkiego, co najlepsze z obu światów. Wyobrażamy sobie piękny czas dzieciństwa, ale to pamieć wybiórcza.Chcemy i zapamietujemy tylko dobre chwile. 
Czy zawsze jesteśmy tymi , na których wyglądamy? Wśród innych , w pracy w jakiś sposób kreujemy swój wizerunek. Każdy człowiek nosi maskę.Jej zrzucenie czyni zbyt bezbronnym .Na to można sobie pozwolić tylko wśród najbliższych.  Inna rzecz , jesli poza nią nie ma nic.
By się dowiedzieć , dlaczego taka przygoda ich spotkała,chłopcy muszą zanleźć odpowiedź na kilka pytań.Swoista zamiana miejsc  na pewno pozwoliła bohaterom  na dokonanie kilku sprostowań w swych wyobrażeniach o dorosłości. 
To przewrotna książka . Pisana lekko , dotyka spraw ważnych.  Jest takie powiedzenie „Uważaj o co prosisz, bo może się spełnić”. Co Pennac przekazał? Powieść o marzeniach i niebezpieczeństwie spełnienia? a może banalnie - każdy wiek ma swoje prawa, swój urok  i lepiej być w zgodzie z naturą.Jednak w tym konkretnym przypadku odwrócenie ról było niezbędne.Pamiętać jednak należy , co powiedział profesor- Wyobraźnia to nie kłamstwo.Może to tylko figle rozbrykanej wyobraźni?
Książka  uczy szacunku , unikania pochopnej oceny.Narrator podpowiada ,że może czasem warto otworzyć się na świat , innych ludzi . Nad powieścią unosi się jakiś nieuchwytny smutek , poczucie zagubienia , ale też poszukiwanie własnego miejsca.
poniedziałek, 02 marca 2009, szamanka30

Polecane wpisy

  • Morze Niegościnne

    Wyd. Muza SA, str.304, Warszawa 2013 Z zainteresowaniemprze czytałam 2 lata temu pierwszą powieść J. Szamałka „ Kiedy Atena odwraca wzrok ”. Co pra

  • Pustelnik z lasu Eyton

    Wyd. Zysk i S-ka, seria Kroniki brata Cadfaela, tyt.org.The Hermit of Eyton Forest , tł.M.Michowski, str.274, Poznań 2004 Pierwszą powieść , której bohaterem j

  • Dzicy wojownicy

    Wyd.WAB,Rycerze Sycylii #2, Le guerriers fauves , tł. J.Sozańska, str. 318, Warszawa 2010 Z ogromną przyjemnością i ciekawością przeczytałam kolejny tom przygód

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
2009/03/12 22:20:42
Zastanawiałam się na dkupnem tej książki ;)
Muszę przyznać, że ta seria robi się coraz bardziej różnorodna.
-
szamanka30
2009/03/14 11:14:37
Witaj; to prawda, seria staje sie bardziej różnorodna, dzieku czemu ciekawsza. Mnie się książka podobała, ale zawsze powtarzam - polecić książkę to duża odpowiedzialność :); jeśli się zdecydujesz , będę ciekawa Twej opinii.